Tasarımını Tescil Etmeyen Tekstilci — Bir Kayseri Vakası

Aşağıdaki vaka, Asil olarak tekstil sektöründe sık karşılaştığımız bir durumu anonimleştirilmiş bir örnek üzerinden anlatıyor. İsim, marka ve birebir ayrıntılar gizlenmiştir; amaç bir firmayı işaret etmek değil, tescilli ile tescilsiz tasarım arasındaki farkı somutlaştırmaktır.

Başlangıç — iyi bir tasarım

Kayseri'de orta ölçekli bir ev tekstili üreticisi, bir ürün ailesi için özgün bir form ve dikiş deseni geliştirdi. Tasarım iyiydi: bayilerden olumlu dönüş aldı, ilk sezon beklenenin üzerinde sattı. Firma, enerjisini üretim ve satışa verdi. Tasarım tescili "sonra hallederiz" listesindeydi.

"Ürün tutunca herkes 'bunu biri kopyalar mı' diye düşünür. Ama satış telaşında tescil hep ertelenir. Sorun, kopyalama gerçekleştiğinde geç kalmış olmaktır."

Bir sezon sonra — rafta tanıdık bir form

Ertesi sezon, başka bir markayla satılan bir ürün, üreticinin tasarımına çok benziyordu: aynı form mantığı, benzer dikiş deseni, yakın oranlar. Üretici bize geldiğinde sorusu netti: "Bu benim tasarımım. Durdurabilir miyim?"

Burada belirleyici soru şuydu: Tasarım tescilli miydi? Değildi.

Tescilsiz tasarımın zorluğu

Tescilli bir tasarımınız olsaydı, elinizde tarih damgalı, sicile dayalı bir hak olurdu; ihlal iddiasında dayanağınız nettir. Tescilsiz tasarımda ise ispat yükü tümüyle sizdedir:

• Tasarımı önce sizin oluşturduğunuzu,
• Karşı tarafın bunu bildiğini veya bilebilecek durumda olduğunu,
• İki tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu

kanıtlamanız gerekir. Bu kanıtlar (tarihli tasarım dosyaları, ilk satış kayıtları, fuar fotoğrafları) çoğu zaman dağınıktır ve "sonra hallederiz" diyen bir firmada düzenli tutulmamıştır.

Ne yapıldı, ne yapılamadı

Dosyada yapabildiklerimiz sınırlıydı ama boş değildi:

1. Delil derleme: Tasarımın oluşturulma tarihini gösteren ne varsa (ilk numune tarihleri, bayi siparişleri, katalog) toplandı.
2. Haksız rekabet ekseni: Tasarım tescili yoksa bile, somut olayda haksız rekabet hükümlerinin tartışılabileceği değerlendirildi.
3. İleriye dönük koruma: Üreticinin mevcut ve yeni tasarımları derhal tescile alındı; bir daha aynı açık bırakılmadı.

Ancak şu gerçeği müvekkile açıkça söyledik: erken bir tasarım tescili olsaydı, bu süreç bir ihlal davasının net zemini olurdu; tescilsiz hâlde ise her şey ispata ve yoruma kalıyordu. "Müvekkili savunduk ama kaybedilen zamanı geri getiremedik" cümlesi, bu tür dosyaların ortak özetidir.

Alınan ders

• Tasarım, satıştan önce tescillenir. Ürün tuttuktan sonra değil; çünkü kopya da tam o noktada gelir.
• Tescil, ispat yükünü hafifletir. Tescilli hakta dayanağınız sicildir; tescilsizde her şeyi siz ispatlarsınız.
• Bir ürün ailesi tek başvuruyla korunabilir. Çoklu başvuru, bir koleksiyonu maliyet-etkin biçimde kapsar.
• Tasarım tek başına yetmez. Ürünün adı için marka, formu için tasarım birlikte alınmalıdır.

Tescilli ve tescilsiz hakkın farkını marka tarafında daha önce tescilsiz marka vaka analizi yazısında ele almıştık; bu vaka, aynı dersin tasarım tarafıdır. Tasarım tescilinin nasıl işlediğini tasarım tescili rehberinde bulabilirsiniz.

Ürün tasarımınızı geç kalmadan korumaya almak için Asil Patent — Salih Aksebzeci vekilliğinde — Endüstriyel Tasarım Tescili ve gerektiğinde savunma süreçlerini birlikte yürütür.

Kaynaklar

1. SMK 6769 m. 55-81 (tasarım), m. 56 (yenilik ve ayırt edici nitelik)
2. SMK 6769 — tescilli tasarım hakkı ve ihlal hükümleri

---

Yazar: Salih Aksebzeci · TPMK Sicili 188 · Yayın: 2026-07-02