Tasarım Tescili: Ürün Tasarımınızı 25 Yıla Kadar Nasıl Korursunuz?

Bir ürünün başarısı çoğu zaman görünümünden başlar: bir koltuğun hattı, bir ambalajın formu, bir musluğun kıvrımı. Bu görünüm taklit edildiğinde marka tescili sizi korumaz — çünkü marka adı ve logoyu korur, ürünün biçimini değil. Ürünün dış görünümünü koruyan hak endüstriyel tasarım tescilidir. Bu yazı, SMK 6769 çerçevesinde tasarım tescilinin ne işe yaradığını, şartlarını ve süresini açıklıyor.

Tasarım tescili neyi korur?

Tasarım tescili, bir ürünün ya da parçanın görünümünü korur: çizgiler, kontur, renk, biçim, doku, malzeme ve süsleme. Korunan şey ürünün estetik/görsel özelliğidir; teknik işlevi değil. Teknik bir çözüm söz konusuysa o, patent veya faydalı modelin konusudur.

Pratik ayrım üç soruda netleşir:

• Ürünün adı/logosu mı taklit ediliyor? → Marka tescili.
• Ürünün teknik çalışma biçimi mi kopyalanıyor? → Patent / faydalı model.
• Ürünün görünümü, formu mu birebir alınıyor? → Tasarım tescili.

İki şart: yenilik ve ayırt edici nitelik

Bir tasarımın tescil edilebilmesi için SMK 6769 m. 56 iki şart arar:

1. Yenilik: Aynısı, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalı.
2. Ayırt edici nitelik: Bilgilenmiş kullanıcı üzerinde, daha önceki tasarımlardan belirgin biçimde farklı bir genel izlenim bırakmalı.

Önemli bir esneklik: kamuya sunma istisnası (grace period). Tasarımı kendiniz (veya izninizle bir başkası) sergi, fuar veya satışla kamuya sunduysanız, bu sunumdan itibaren 12 ay içinde başvurursanız yenilik bozulmaz. Yine de güvenli yol, kamuya sunmadan önce başvurmaktır.

Koruma süresi: 5 yıl + yenilemelerle 25 yıl

Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre beşer yıllık dönemler hâlinde dört kez yenilenerek toplam 25 yıla kadar uzatılır (SMK m. 69). Yenileme tarihini kaçırmak hakkı düşürür; bu yüzden yenileme takvimi tescil kadar önemlidir.

Tek başvuruda çoklu tasarım

Bir ürün ailesinin birden çok varyasyonu varsa, her biri için ayrı başvuru yapmak zorunda değilsiniz. SMK m. 61, tek başvuruda çok sayıda tasarımı (aynı sınıfta olmak kaydıyla, üst sınırla) birlikte sunmaya izin verir. Bu, bir koleksiyonu (örneğin bir mobilya serisinin farklı modüllerini) maliyet-etkin biçimde korumanın yoludur.

Locarno sınıflandırması

Tasarımlar, markalardaki Nice sınıflandırmasının karşılığı olan Locarno sistemine göre sınıflandırılır (mobilya, ambalaj, tekstil, aydınlatma vb.). Doğru Locarno sınıfı, hem başvurunun hem de ileride yapılacak benzerlik değerlendirmesinin temelidir. Locarno hakkında kısa tanım için sözlükteki Locarno maddesine bakabilirsiniz.

Başvuru süreci — özet

1. Görsel hazırlık: Tasarımı net biçimde gösteren çizim veya fotoğraflar (farklı açılar). Tescilin kapsamını bu görseller belirler.
2. TÜRKPATENT başvurusu: Locarno sınıfı + başvuru sahibi bilgileri + görseller ile EPATS üzerinden dosyalama.
3. Şekli inceleme ve yayım: Başvuru Bültende yayımlanır.
4. İtiraz penceresi: Yayımdan itibaren 3 ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir; bu sürede yenilik/ayırt edicilik tartışılabilir.
5. Tescil: İtiraz yoksa veya itiraz reddedilirse tescil belgesi düzenlenir.

Tasarım başvurusunda TÜRKPATENT, markadaki gibi geniş bir benzerlik araştırması yapmaz; bu yüzden başvurudan önce kendi ön araştırmanız ve doğru görsel hazırlık, ileride çıkabilecek itirazlara karşı en güçlü hazırlıktır.

Tescilsiz tasarımın sınırı

Tescilsiz bir tasarımı korumak çok daha zordur: kopyalandığında, o tasarımı önce siz oluşturduğunuzu ve karşı tarafın bunu bildiğini ispatlamanız gerekir. Tescil ise size tarih damgalı, sicile dayalı bir hak verir — ihtilafta ispat yükünü ciddi biçimde hafifletir. "Tescilsiz marka, sahipsiz mülktür" sözü tasarım için de geçerlidir.

Hangi hak sizin için doğru?

Çoğu üründe doğru cevap birden fazla hakkın birlikte kullanılmasıdır: ürün adı için marka, formu için tasarım, teknik çözümü için patent. Hangi kombinasyonun size uygun olduğunu görmek için Marka mı, Patent mi, Tasarım mı? karar rehberini okuyabilir, tahmini maliyet için Ücret Hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.

Endüstriyel tasarım tescili sürecini Asil Patent — Salih Aksebzeci vekilliğinde — başvuru, yayım takibi ve gerektiğinde itiraz savunmasıyla birlikte yürütüyoruz. Detaylı bilgi için Endüstriyel Tasarım Tescili hizmet sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

1. SMK 6769 m. 55-81 (tasarım hükümleri)
2. SMK 6769 m. 56 (yenilik ve ayırt edici nitelik), m. 61 (çoklu başvuru), m. 69 (koruma süresi)
3. Locarno Anlaşması — WIPO uluslararası tasarım sınıflandırması

---

Yazar: Salih Aksebzeci · TPMK Sicili 188 · Yayın: 2026-06-09