⌗ Araç III
Buluşunuz patent mi, faydalı model mi, yoksa başka koruma mı?
Yedi sorulu yetkili karar ağacı. SMK 6769 m. 82-90 (patent) ve m. 142-149 (faydalı model) baz alınmıştır.
Patent korumasının üç temel şartı
SMK 6769 m. 83'e göre bir buluşun patentlenebilmesi için üç şart eş zamanlı sağlanmalıdır:
- Yenilik: Buluş, dünyada herhangi bir yerde, herhangi bir dilde, herhangi bir yayında veya kullanımda mevcut olmamalıdır. Tek bir önceki açıklama yeniliği yok eder.
- Buluş basamağı: Alanında uzman bir kişi için, mevcut tekniğin sıradan bir gelişimi olmamalıdır. Yaratıcı bir adım gerekir.
- Sanayide uygulanabilirlik: Tarım dahil herhangi bir sanayi dalında üretilebilir veya kullanılabilir olmalıdır.
Patent dışında kalan buluşlar
SMK m. 82/2 ve m. 82/3 bazı kategorileri patent kapsamı dışı tutar:
- Keşifler, bilimsel teoriler, matematiksel yöntemler
- Estetik nitelikteki yaratımlar (bunlar telif veya tasarım korumasındadır)
- Bilgisayar programları (yalnız kendine özgü teknik etki yaratmıyorsa)
- Bilginin sunumu
- İş yapma yöntemleri ve zihinsel etkinlik
- İnsan/hayvan vücuduna uygulanan tedavi/tanı yöntemleri
- Biyolojik süreçlerle elde edilen bitki/hayvan çeşitleri
- Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı buluşlar
Faydalı model — pratik alternatif
Buluşunuz yenilik ve sanayi uygulanabilirliği taşıyor ama buluş basamağı zayıfsa, faydalı model daha uygun olabilir. Faydalı model:
- 10 yıllık koruma sağlar (uzatılamaz)
- Daha düşük başvuru ücreti
- Daha hızlı inceleme süreci (genelde 1-2 yıl)
- Buluş basamağı şartı daha esnek
Önemli: Faydalı model, yöntem (proses) ve kimyasal madde buluşları için kullanılamaz; bunlar yalnızca patent yolundan gider.
Bu test neyi yapmaz
Bu araç bir karar ağacı çalıştırır; prior-art taraması yapmaz. Buluşunuzun gerçekten yeni olduğunu doğrulamak için Espacenet (epatentsearch.epo.org), Patentscope (patentscope.wipo.int) ve TÜRKPATENT patent veritabanı üzerinde kapsamlı tarama gerekir. Bu tarama vekilinizin temel görevidir; testin sonucu "patent uygun" çıkmış olsa bile başvuru öncesi tarama mutlaka yapılır.
⌗ SSS
Sıkça Sorulan Sorular
- Patent: 20 yıl koruma, üç şart (yenilik + buluş basamağı + sanayiye uygulanabilirlik), inceleme süreci 2-4 yıl. Faydalı model: 10 yıl koruma, buluş basamağı şartı daha esnek (sadece 'aşikâr olmama' yeterli, 'aşırı aşikâr olmama' aranmaz), inceleme süreci daha kısa, ücret daha düşük. Yöntemler ve kimyasal maddeler faydalı modelde korunamaz.
- SMK m. 84/3'e göre, başvuru sahibi veya halefi tarafından son 12 ay içinde yapılan açıklamalar (kongre sunumu, yayın, fuar gösterimi vb.) yeniliği yok etmez. Üçüncü kişinin aynı buluşu yayımlaması ise yeniliği yok eder.
- Saf yazılım (algoritma, iş yapma yöntemi) patent kapsamı dışıdır (SMK m. 82/3). Ancak yazılımınız 'teknik etki' yaratıyorsa — örneğin sinyal işleme, donanım kontrolü, veri sıkıştırma yöntemi — bu teknik etki için patent alınabilir. Telif hakkı zaten otomatik olarak yazılım kodunu korur.
- Patent Cooperation Treaty (PCT) — tek bir uluslararası başvuruyla 150+ ülkede 30 ay koruma rezervasyonu yapma imkânı. WIPO'da merkezî inceleme + uluslararası araştırma raporu + her ülke için ayrı ulusal faza geçiş. İhracatçı veya yurt dışı pazarlara açılan firmalar için optimal yol.
- Evet, hatta tavsiye edilir. TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge programı ürün/proses geliştirme aşamasında destek sağlar; patent başvurusu Ar-Ge çıktısının ticari korumasıdır. Ar-Ge 5746 indirimi ise Ar-Ge personeli ücretlerinde vergi avantajı sağlar — Teşvik Rehberi'nde detay var.
