⌗ uluslararasi
Madrid Protokolü'nde Ülke Seçimi: İhracat Pazarınıza Göre Strateji
Madrid Protokolü tek başvuruyla çok ülkeye açılır — ama hangi ülkeleri seçeceğinizi siz belirlersiniz. Yanlış seçim harç kaybettirir. Pazar, taklit riski, esas marka bağımlılığı ve maliyet ekseninde ülke seçim stratejisi.
Madrid Protokolü, tek bir başvuruyla WIPO üzerinden çok sayıda ülkede marka koruması talep etmenin yoludur. Ama "tek başvuru"nun ardındaki en kritik karar, sistemin kendisi değil hangi ülkeleri seçeceğinizdir. Çünkü her seçilen ülke ayrı harç doğurur ve gereksiz ülke, ödenen ama kullanılmayan bir maliyettir. Bu yazı, ülke seçimini stratejik bir karar olarak ele alıyor.
Tek başvuru, otomatik tescil değildir
Sık yapılan yanılgı, Madrid başvurusunun seçilen tüm ülkelerde markayı otomatik tescil ettirdiğini sanmaktır. Gerçek şu: başvuru WIPO üzerinden iletilir, ancak her ülke kendi mevzuatına göre inceler ve reddedebilir. Yani Madrid, başvuru kanalını birleştirir; tescil kararını ülkeye bırakır.
Esas marka şartı ve beş yıllık bağımlılık
Madrid başvurusu, Türkiye'de bir esas markaya (başvuru veya tescil) dayanmak zorundadır; menşe ofis TÜRKPATENT'tir. Kritik nokta şudur: uluslararası tescil, ilk beş yıl boyunca esas markaya bağımlıdır.
- Bu beş yıl içinde esas marka reddedilir veya hükümsüz kılınırsa, ona bağlı uluslararası tescil de düşer. Bu duruma merkezi saldırı (central attack) denir.
- Beş yıl dolduktan sonra uluslararası tescil bağımsız hâle gelir.
- Merkezi saldırı gerçekleşirse, belirli koşullarla ulusal başvurulara dönüştürme (transformation) imkânı vardır.
Sonuç: Türkiye'deki esas markanızın sağlam olması, uluslararası portföyünüzün de temelidir.
Ülke seçim kriterleri
| Kriter | Soru | Öncelik |
|---|---|---|
| Mevcut pazar | Hâlihazırda nereye ihracat yapıyorsunuz? | Yüksek |
| Hedef pazar | Önümüzdeki dönemde nereye açılacaksınız? | Yüksek |
| Üretim/tedarik | Fason üretim veya tedarik hangi ülkede? | Orta-yüksek (taklit riski) |
| Taklit riski | Markanız kopyalanma riski yüksek pazarlarda mı? | Yüksek |
| Maliyet | Her ülke ayrı harç — bütçe ile pazar değeri dengeli mi? | Filtre |
Pratik yaklaşım: "olabilir" diye ülke eklemek yerine, gelir veya risk üreten ülkeleri seçmek. Henüz ticaret yapmadığınız bir ülkeyi sırf "ileride lazım olur" diye eklemek, çoğu zaman ertelenebilir bir maliyettir — marka beş yıl kullanılmazsa o ülkede iptal riskine de açık olur.
"Önce tescil eden" pazarları
Bazı pazarlarda hak, kullanan değil önce tescil ettirene verilir. Bu pazarlarda, siz ihracata başlamadan önce bir başkası markanızı tescil ettirebilir — sonra ürününüzü kendi ülkesinde sizin adınıza "engelleyebilir". Üretim veya satış yaptığınız, taklit riski yüksek pazarlar bu nedenle erken seçilmelidir.
AB için: Madrid mi, EUTM mi?
Avrupa Birliği söz konusu olduğunda iki yol vardır: Madrid üzerinden AB ülkelerini tek tek seçmek ya da EUTM ile 27 AB ülkesini tek hakla kapsamak. Hangisinin avantajlı olduğu portföyünüze bağlıdır; bu karşılaştırmayı Madrid Protokolü vs EUTM yazısında karar matrisiyle ele almıştık.
Karar sırası
- Esas markayı sağlamlaştır: Türkiye'deki başvuru/tescil güçlü mü?
- Pazar haritasını çıkar: Mevcut + hedef + üretim ülkeleri.
- Riske göre önceliklendir: Taklit ve "önce tescil eden" pazarlarını öne al.
- Bütçeyle dengele: Gereksiz ülkeyi sonraki dönemlere ertele.
- Beş yıl bağımlılığı izle: Esas markayı bu süre boyunca koru.
Hangi ülkelerin sizin için öncelikli olduğunu pazar ve risk haritanıza göre birlikte belirlemek için Asil Patent — Salih Aksebzeci vekilliğinde — Uluslararası Marka (Madrid Protokolü) hizmetini yürütür. Ülke bazlı yerel özellikler için aynı sayfadaki ülke rehberlerine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- WIPO Madrid Protokolü — uluslararası marka tescili
- Madrid Protokolü — beş yıl bağımlılık, merkezi saldırı ve dönüştürme
- SMK 6769 — esas marka (menşe ofis TÜRKPATENT)
Yazar: Salih Aksebzeci · TPMK Sicili 188 · Yayın: 2026-06-30