⌗ Sektör

Akademisyenler & Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO)

Kısa cevap: Akademisyen buluşları SMK m. 121-126 özel rejimine tabidir; üniversite ile öğretim üyesi arasında pay paylaşımı şarttır. TTO + öğretim üyesi + Asil 3'lü yapısında ulusal patent veya faydalı model başvurusu açılır, gerekirse PCT yoluyla uluslararası genişleme sağlanır. Patent çıktısı ile TÜBİTAK 1512 BiGG / 1507 proje skoru artar.

Akademik buluşların ticari değere dönüşmesi sadece bilimsel başarı değil, aynı zamanda doğru hukuki yapıyla mümkündür. Buluşunuzun kim tarafından, ne zaman ve hangi formda korunduğu — yıllar sonra lisans gelirini, vergi avantajını ve hatta proje destek başvurularını belirler. Asil olarak Erciyes Üniversitesi başta olmak üzere akademik dünyanın yanında 50 yıldır çalışıyoruz.

§1 SMK 121-126 — Öğretim üyesi buluşları

SMK 6769'un 121-126. maddeleri, üniversite mensubu öğretim üyelerinin buluşlarına özel bir rejim tanımlar:

Hizmet buluşu: Görev tanımı veya proje kapsamında ortaya çıkan buluş — kural olarak üniversiteye aittir, ancak öğretim üyesi gelir payına hak kazanır.
Serbest buluş: Görev dışında, kendi kaynaklarıyla yapılan buluş — öğretim üyesine aittir.
Bildirim yükümlülüğü: Tüm öğretim üyeleri buluşlarını üniversiteye yazılı olarak bildirmek zorundadır.

İlk soru her zaman aynı: "Bu buluş hizmet buluşu mu, serbest buluş mu?" Yanıt; sözleşme, görev tanımı, proje fonu ve buluşun yapıldığı yer/zaman incelenerek belirlenir.

§2 Tipik akademik senaryolar

Senaryo A — Doktora tezinden çıkan patent. Tez konusu üniversite kaynaklarıyla geliştirildiyse hizmet buluşu olabilir. Tez savunması öncesi koruma alınmalı; aksi halde "tekniğin bilinen durumu" sayılarak yenilik kaybedilir.

Senaryo B — TÜBİTAK 1001/1003 projesinden çıkan buluş. Proje sözleşmesi sahiplik dağılımını belirler. Projenin kabul edildiği gün koruma stratejisi planlanır; ilk yayın öncesi ulusal başvuru yapılır.

Senaryo C — Şirket-üniversite işbirlikli AR-GE. Sahiplik baştan sözleşmeyle netleşmeli. Aksi halde lisans aşamasında yıllarca süren anlaşmazlıklar başlar.

Senaryo D — Spin-off (BiGG, kuluçka). Akademisyen, üniversiteden lisans alarak yeni kurulan şirkete patenti taşır. Asil olarak hem lisans sözleşmesi hem de PCT/EPO yol haritası bu aşamada tasarlanır.

§3 TTO'lar için sürekli portföy yönetimi

İhtiyaç	Asil hizmeti
Yeni başvuru taraması	Yıllık 50+ buluş bildiriminin patentlenebilirlik analizi
Strateji önceliklendirme	Hangi buluşa Türkiye, hangisine PCT, hangisine sadece faydalı model
Lisans destekleme	Lisans/devir sözleşmesi inceleme, sektör örnekleri ile pay önerisi
Yenileme & izleme	Aktif portföyün yıllık ücret takibi, hak kaybı önleme
Patent Box danışmanlığı	KVK m. 5/B kapsamında üniversite & spin-off için vergi avantajı

§4 Akademisyen olarak hangi avantajlardan yararlanabilirsiniz?

Patent Box (KVK m. 5/B): Patentten elde edilen lisans gelirinin %50'si kurumlar vergisinden istisna. Spin-off şirketler için kritik avantaj.
YÖK akademik teşvik: Tescilli patent, akademik teşvik puanı verir; kadro ve doçentlik dosyalarında kullanılır.
TÜBİTAK 1512 BiGG: Patent veya başvurusu olan girişimciler bu programdan finansman alabilir.
AR-GE indirimi: AR-GE merkezi statüsündeki üniversite-firma işbirliklerinde harcamalar matrahtan düşülür.

§5 Asil'in akademik dünya ile ilişkisi

1995'ten beri Erciyes Üniversitesi'nin sınai mülkiyet ekosisteminde yer alıyoruz. Salih Bey çeşitli yıllarda mühendislik fakültelerinde misafir konuşmacı olarak ders vermiş; TÜBİTAK paneli üyeliği yapmıştır. Bu akademik damar, sadece patent başvurusu değil, araştırmacının dilini anlayan danışmanlık avantajı sağlar.

Bu sayfada anlatılan konular hakkında ön görüşme her zaman ücretsizdir. Doktora savunması veya proje açılışı öncesi olabildiğince erken başvurmanız tavsiye edilir; çünkü "yenilik" kriteri ilk yayın anında kaybedilir.

Kaynaklar

SMK 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 121-126 (öğretim üyesi buluşları)
TÜBİTAK 1512 BiGG Programı kılavuzu (güncel sürüm)
YÖK Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği
Kurumlar Vergisi Kanunu m. 5/B (Patent Box rejimi)

⌗ Bu sektör için hizmetlerimiz