Markamı Banka Kredisinde Teminat Gösterebilir Miyim? Sınai Mülkiyetin Finansal Kaldıracı

Markanız tescil edildiği gün size bir mülkiyet hakkı doğar. Bu hak, gayrimenkul gibi banka kredilerinde teminat gösterilebilir. SMK 6769 m. 148, sınai mülkiyet hakları üzerinde rehin tesisini düzenler. Bu yazı pratikte sürecin nasıl işlediğini açıklıyor.

Hangi sınai mülkiyet hakları rehnedilebilir?

• Tescilli markalar
• Verilmiş patentler ve faydalı modeller
• Tescilli endüstriyel tasarımlar
• Tescilli coğrafi işaretler

Tescilsiz kullanım veya başvuru aşamasındaki haklar bu kapsamda değildir.

Süreç

1. Değerleme: Bağımsız bir uzman (yeminli mali müşavir veya marka değerleme uzmanı) markanın ekonomik değerini raporlar. Yöntemler: maliyet yaklaşımı, piyasa yaklaşımı, gelir yaklaşımı.

2. Banka kredi başvurusu: Marka rehni teminat olarak sunulur. Bankalar genellikle marka değerinin %30-50'si oranında kredi limiti açar.

3. Rehin sözleşmesi: Banka ile yazılı rehin sözleşmesi imzalanır. SMK m. 148 uyarınca TÜRKPATENT siciline tescil ettirilir.

4. Sicil tescili: TÜRKPATENT marka siciline rehin kaydı işlenir. Üçüncü kişiler bu rehni öğrenebilir.

5. Kredi geri ödendiğinde: Rehin kalkar, sicil kaydı silinir.

Marka değerlemesi nasıl yapılır?

Maliyet yaklaşımı: Markanın yaratım, geliştirme, tescil maliyetlerinin toplamı. En düşük değer.

Piyasa yaklaşımı: Benzer markaların satış/lisans bedelleri referans alınır.

Gelir yaklaşımı: Markanın gelecekte yaratacağı pasif gelirin (lisans royalty, satış primi) bugünkü değeri. En yaygın yöntem.

Türkiye'de marka değerleme henüz olgun bir piyasa değil. Yeminli mali müşavirler, sektör uzmanları ve bazı bağımsız değerleme firmaları bu hizmeti sunar.

Lisanslama ile pasif gelir

Markayı satmadan da gelir elde edebilirsiniz. Lisans verme:

• Münhasır lisans: Tek bir taraf marka kullanım hakkı; lisans geliri yüksek, üreticiniz olmazsanız işe yarar.
• Münhasır olmayan lisans: Birden çok taraf kullanır; daha düşük royalty ama yaygın gelir.
• Coğrafi sınırlı lisans: Belirli bir bölgede kullanım hakkı.
• Süreli lisans: 5 yıllık, 10 yıllık vb.

Royalty oranları sektöre göre değişir; tipik aralık %3-10 (cirodan).

AB pazarı için marka değeri

EUTM (AB markası) tek bir tescil belgesi ile 27 ülkede koruma sağlar. Bu, markanın ekonomik değerini ciddi artırır:

• AB pazarı genişliği nedeniyle gelir potansiyeli yüksek
• AB içinde lisans verme imkânı
• AB bankalarında da teminat olarak kabul (yerel hukuka göre)

Vergi avantajları

Lisans gelirleri belirli oranlarda Kurumlar Vergisi istisnasına tabidir (Vergi Kanunu hükümleri). Marka satışı sermaye kazancı kapsamında değerlendirilir.

Anonim vaka

Kayseri'de bir tekstil firması 2020'de tescilli markası üzerinden bir Vakıf Bankası şubesinden 3 milyon TL kredi aldı. Marka değeri yeminli mali müşavir raporuyla 8.5 milyon TL olarak belirlendi; banka %35 oranında teminat gördü. Kredi 4 yıllık ödeme planıyla geri ödendi, 2024'te rehin sicilden silindi.

— Salih Aksebzeci, 2020-2024 dosyasından (anonimleştirilmiş)

Önemli uyarılar

• Tescilsiz marka teminat olmaz
• Markanın koruma süresi rehin süresi içinde dolmamalıdır (yenilemeleri zamanında yapın)
• Rehin tesisinden sonra markanın iptaline yol açacak işlem yapılmamalı (kullanım iptal davası vb.)
• Banka çoğu zaman markanın değerleme raporunu kabul etmek için bağımsız uzmanlık ister

Kaynaklar

1. SMK 6769 m. 148 (sınai mülkiyet hakkında rehin)

---

Yazar: Salih Aksebzeci · TPMK Sicili 188 · Yayın: 2026-05-07