⌗ patent
Faydalı Model mi, Patent mi? Ar-Ge Merkeziniz İçin Karar Ağacı
Ar-Ge çıktınız buluş basamağı zayıfsa faydalı model 10 yıl koruma + düşük ücret + hızlı süreç. 7 sorulu karar ağacı + örnek vakalar.
Ar-Ge merkezinizden çıkan her buluş patent edilebilir mi? Hayır. Bazıları faydalı model için daha uygun, bazıları hiçbir koruma sınıfına girmez. Bu yazı SMK 6769 çerçevesinde pratik karar matrisini sunuyor.
Üç sorulu hızlı kontrol
-
Buluşunuz bir yöntem (proses) veya kimyasal madde mi? → Sadece patent. Faydalı model bu kategorileri kapsamıyor.
-
Buluş basamağı zorlu mu yoksa "iyi bir varyasyon" mu? → Zorlu = patent. İyi varyasyon = faydalı model.
-
Hızlı pazara girmek mi yoksa uzun koruma mı? → Hızlı = faydalı model (1-2 yıl). Uzun koruma + güçlü hak = patent (20 yıl).
Tam karar ağacı: Patent Uygunluk Testi →
Tablo
| Kriter | Patent | Faydalı Model |
|---|---|---|
| Koruma | 20 yıl | 10 yıl (uzatılamaz) |
| Buluş basamağı şartı | Aşikâr olmama (zorlu) | Sıradan olmama (esnek) |
| Kapsam | Ürün + yöntem + kimyasal | Sadece ürün |
| Süreç | 2-4 yıl | 1-2 yıl |
| Ücret | Yüksek (yıllık aidat dahil) | Düşük |
| Yenileme | Yok (20 yıl tek) | Yok (10 yıl tek) |
| TÜBİTAK desteği | 1602 ekstra kontenjan | Standart 1507/1501 destek |
| PCT yolu | Var | Yok (ulusal başvuru sınırlı) |
Vaka 1 — Mobilya OSB
Bir mobilyacı, mevcut bir koltuk iskelet tasarımının daha sağlam bağlantı modülünü geliştirdi. Buluş basamağı patent için zayıftı (alanın uzmanı için zor değil), ancak yenilik vardı. Faydalı model olarak 14 ayda tescil; 10 yıl koruma yeterli.
Vaka 2 — Yazılım + donanım
Bir Ankara startup'ı sinyal işleme algoritmasını yeni bir donanım kontrol sistemine entegre etti. Saf yazılım patent dışı, ama teknik etki içeren bileşen patent kapsamında. Patent başvurusu + paralel yazılım telif hakkı koruması.
Vaka 3 — Yöntem buluşu
Bir Kayseri Ar-Ge merkezi gıda işleme hattında yeni bir kontrol yöntemi geliştirdi. Yöntem faydalı modele uygun değil — sadece patent yolu açık. Patent başvurusu açıldı, PCT ile uluslararası koruma rezervasyonu yapıldı.
Vaka 4 — Kimyasal kompozisyon
Bir tekstil firması yeni bir kumaş apreleme kompozisyonu geliştirdi. Kimyasal madde faydalı modele uygun değil — sadece patent. Yenilik araştırmasında benzer Alman patenti çıktı; ancak müvekkilin kompozisyonu farklı kimyasal kombinasyon. Patent korunarak alındı.
Paralel strateji
Pratikte bazı dosyalarda paralel başvuru yapılır:
- Faydalı model ile hızlı koruma (1-2 yıl)
- Patent başvurusu aynı buluşun gelişmiş versiyonu için (2-4 yıl)
Bu yaklaşım MVP veya pre-Series A startup'lar için optimal — hızlı koruma + yatırımcı için uzun vadeli yapı.
Maliyetin yıllık dağılımı
Patent:
- Başvuru ücreti: yıllık tarife (Resmî Gazete)
- Yıllık aidat: 3. yıldan itibaren artarak
- Vekil ücreti: yüksek (tarifname kompleks)
- TÜBİTAK 1602 desteği ile geri kazanım mümkün
Faydalı model:
- Başvuru ücreti: düşük
- Yıllık aidat yok (10 yıl tek ücret ile)
- Vekil ücreti: orta
- TÜBİTAK 1507 ile uyumlu
Karar ağacı kontrolü
Patent Uygunluk Testi → — 7 soruda buluşunuzun hangi yola uygun olduğunu görün.
Kaynaklar
- SMK 6769 m. 82-90 (patent)
- SMK 6769 m. 142-149 (faydalı model)
Yazar: Salih Aksebzeci · TPMK Sicili 188 · Yayın: 2026-05-07